“Sporun ruhundaki dostluk ve centilmenlik havasını yaymak”

Bu sezon maçlar Spor il müdürlüklerinin de onayı ile İstanbul ve Ankara şehirlerinde başlangıçta grup usulü ile oynandı. İstanbul’da iki ayrı grupta ve Ankara’da ise tek grupta takımlar mücadele etti. 

İstanbul’da mücadele etmesini beklediğimiz Marmara Warriors takımı turnuvanın henüz başında hiçbir maça çıkmadan turnuvadan çekildiğini açıkladı ve böylece iki şehirde dörder takımdan oluşan üç ayrı grupta maçlar yapıldı. İzmir ilinin tek temsilcisi olan EA SPORTS ve Duzjazz ise maçlarını İstanbul’da oynamayı tercih ettiler ve kurada aynı grupta yer aldılar. 

İstanbul’daki maçların her ayın üçüncü cumartesi günü oynanmasına karar verildi. İlk maç 12 Kasım 2022 tarihinde Müzahir Sille Spor Kompleksinde oynandı. Ankara ilindeki maçların ise 19 Kasım 2022, 26 Kasım 2022 ve 17 Aralık 2022 tarihlerinde Sincan Sinan Şamil Sam Spor Kompleksi’nde oynanması kararlaştırıldı. 

Ve grup kuraları çekildi. 

Turnuva öncesi takım kaptanları ile sürekli olarak iletişimde olundu ve kurallar en başından ortak kararlar vererek belirlendi. Her takım turnuva öncesi takımlarındaki oyuncu listesini ve oyuncularının acil sağlık hizmetlerinde aktif olarak çalıştığını ispatlayan belgelerini TATD resmi mail adresine bildirdi.

Bu üç grupta ilk iki sırayı alan toplamda altı takım ile en iyi üçüncü olan iki takımdan oluşan sekiz takım ile tek maç üzerinden İstanbul ilinde Bahçelievler Şehit Mustafa Özel Spor Kompleksinde 20 Mayıs 2023 tarihinde çeyrek final müsabakaları yapıldı. 

Çeyrek finalde; 

Gazi Forever – Akademi Ümraniye

Haseki İsimsiz Kimsesiz – Göztepe Injectors

Nightshifters- Duzjazz

FSM Bulls – Hacettepe Septics eşleşmeleri oldu.

Yarı final ve Final Müsabakaları

Bu maçların ardından Gazi Forever, FSM Bulls, Night Shifters ve Haseki İsimsiz Kimsesiz rakiplerini eleyerek yarı finale çıktılar. Yarı final ve final müsabakaları birbirini takip eden iki günde 17-18 Haziran tarihlerinde İstanbul ilinde Bahçelievler Şehit Mustafa Özel Spor Kompleksinde düzenlendi.

Yarı finalde geçen yılın şampiyonu FSM BULLS takımda yeterli kişi sayısına ulaşamadığı için müsabakadan çekilme kararı aldığından Gazi Forever hükmen galip ilan edildi. Night Shifters ile Haseki İsimsiz Kimsesiz arasındaki maç, Night Shifters takımının 29-19’luk bir skorla galibiyeti ile sonlandı. 

“Finalin adı artık Night Shifters-Gazi Forever”

“Şampiyon Night Shifters”

Müsabakayı kazanan Night Shifters 31-16 skorla Türkiye Acil Tıp Derneği Basketbol Acil Ligi 2022-2023 Sezonu Şampiyonu olarak kupanın da sahibi oldu. 

İkinciliği ve üçüncülüğü ise sırasıyla Gazi Forever ve Haseki İsimsiz Kimsesiz aldı. 

Dostluk ve centilmenliğin ilk maçtan son maça kadar azalmadan devam ettiği diğer sezonlar gibi bu sezonda da sporseverleri ve acil severleri ortak küme de buluşturmaktan mutluluk duyduk. Tüm oyuncularımıza, taraftarlarımıza ve başından sonuna desteklerini esirgemeyen Prof. Dr. Serkan Emre Eroğlu’na BAL aracılığı ile teşekkür ederiz. 

“Spor, sınırlarınızı zorlayarak kendinize meydan okuma cesaretini bulmaktır.”

Bu yazı Acil Tıp Bülteni’nin Temmuz 2023 tarihli 14. sayısında yayımlanmıştır.

Yeşilyurt Hypertonics 30-22 Arizona Lizards

FSM Bulls 53-19 Haseki İsimsiz Kimsesiz

Numune Raptors 45-10 Samatya Gladators

Marmara Warriors 24-19 Okmeydanı Heat

Yeşilyurt Hypertonics, FSM BULLS , Numune Raptors, Marmara Warriors, Haziran ayındaki dörtlü finale çıkmaya hak kazandılar. 11-12 Haziran’da ikişer karşılaşma olacak şekilde, maç başından itibaren duran süre kuralıyla maçların oynanmasına karar verildi. 

11 Haziran Cumartesi günü, 18:00’da ilk maç büyük bir heyecana sahne oldu. Maçın başından sonuna kadar Yeşilyurt Hypertonics ekibi önde götürüyordu.  Takım yıldızlarından Görkem Karahan, 5 faul yaparak oyun dışı kaldıktan sonra, Yeşilyurt Hypertonics üstünlüğü koruyamadı. Finale kalan ilk ekip 26-23 skoru ile FSM Bulls oldu.

Günün ikinci yarı final maçı 19:30’da “Numune Raptors – Marmara Warriors” karşılaşması ile devam etti. Maçın başından sonuna kadar iyi bir savunma yapan Numune Raptors, rahat bir şekilde üstünlüğünü koruyarak 39-26 skoru ile adını finale yazdırdı.

Cumartesi oynanan maçlar sonrasında,  12 Haziran Pazar günü 18:00 da “Marmara Warriors – Yeşilyurt Hypertonics”  arasında üçüncülük maçı oynandı. Marmara Warriors maçın başlarında ciddi bir fark atsa da Yeşilyurt Hypertonics maç boyunca stabilitesini koruyarak üstünlüğü eline aldı. 34-29 skoru ile Marmara Warriors’u yenerek ligi üçüncülükle tamamladı. 

Saatler 19:30’u gösterdiğinde ise “Numune Raptors-FSM Bulls” takım oyuncuları tek tek anons edilerek alkışlarla sahaya çıktılar. Büyük final maçı başından sonuna kadar oldukça heyecanlıydı. Savunmaların ön planda olduğu, son derece fiziki bir maç oldu.  Her iki takımın taraftarları da takımlarına ciddi destek verdiler. Maçın ilk çeyreğinde 4-1, ilk yarı da 9-8 skorla Numune Raptors üstünlüğü mevcuttu. Üçüncü çeyrekte faul sayısı artan Numune Raptors oyuncuları erken faul problemine de girince üstünlüğü koruyamadı. Maçın son çeyreğinde 21-17’lik skorla FSM Bulls üstün olarak girdi. Son çeyrekte de oldukça çekişmeli ve karşılıklı yapılan sayılarla mücadele devam etti. FSM Bulls cephesindeki Yunus Emre Gemici’nin üçüncü çeyrekte oyunu ve maç boyu 13 sayı ile takımına çok önemli katkıda bulundu. Zaman zaman farkı azaltıp, son iki dakika baskı yapan ve aradaki farkı kapatmaya çalışan Numune Raptors takımının çabaları yeterli olmadı. FSM Bulls sahadan 29-25 skorla galip gelerek ayrıldı. Tribünde ve ekranları başındaki maçı takip eden herkese soluk soluğa bir final izlemelerine vesile oldu. 

Final maçı sonrası ödül törenine geçildi. Müzahir Sille Spor Kompleksi idari amiri Cem Bilim’e TATD Başkan yardımcısı Doç. Dr. Serkan Emre Eroğlu teşekkür plaketlerini verdi. Üçüncü olan takım olan olan, Yeşilyurt Hypertonics’e madalya ve kupasını Cem Bilim verdi. 

İkinci olan Numune Raptors oyuncuları, madalya ve kupalarını TATD Medya Yürütme Kurulu Başkanı Uzm. Dr. Ebru Ünal’dan aldı. 

Maçı yöneten ve turnuva boyunca hakemlik desteği sağlayan dört hakeme, teşekkür plaketi,  Doç. Dr. Tuba Cimilli Öztürk tarafından verildi. Dörtlü finalin en iyi oyuncusu seçilen Yunus Emre Gemici’ye ise ödülü, Doç. Dr. Burcu Genç Yavuz tarafından verildi. 

BAL şampiyonu olan FSM Bulls oyuncularına madalya ve kupaları Doç. Dr. Serkan Emre Eroğlu tarafından takdim edildi ve takıma sürpriz olarak Harun Erdenay imzalı bir basket topu hediye edildi. 

Turnuva sorumlusu olarak teşekkür plaketimi bana, yine Doç. Dr. Serkan Emre Eroğlu verdi.
Final maçı ve ödül töreni profesyonel fotoğraf makinesi ile arşive geçirilirken, tüm turnuva da olduğu gibi maçlar ve ödül töreni TATD Youtube kanalından yayınlandı. Dolunay Ambulans lig boyunca bize eşlik etti. Böylece TATD BAL 2021-2022 sezonu tüm zor koşullara rağmen geride kaldı.  

Tüm düzenlenen programlarda olduğu gibi son dakika değişiklikleri, maç tarihleri ve sıralamalarında yapılan değişiklikler, covid pcr ve ası takibi, oyuncuların sakatlık durumları gibi olumlu ve olumsuz etkenleri göz önünde bulundurursak, TATD medya ekibi ve Tatd teknik ekibine, bizleri yalnız bırakmayan ve desteğini esirgemeyen Doç. Dr. Serkan Emre Eroğlu’na teşekkürlerimi sunuyorum. 

Basketbol Acil Ligi’nin organizasyonunu sağlayan, benim de üyesi olduğum EMPACT Çalışma Grubuna ve Yürütme Kuruluna ayrıca teşekkür ederim.

Basketbol gibi tutkuyla bağlandığım bir spor dalında, BAL gibi önemli bir organizasyona önderlik etmenin mutluluğu ve gururu içindeyim. Tüm sporsever acilcilerin benimle aynı heyecanı paylaştığını görmek benim için ayrı bir onurdur. Sahalarda görüşmek üzere!

Bu yazı Acil Tıp Bülteni’nin Şubat 2023 tarihli 13. sayısında yayımlanmıştır.

Sultanpınar Yaylası, Sakarya

“İnsanoğlu çeşitli nedenlerle yaşadığı alanların dışında geçici konaklama ve barınma ihtiyacı duymuştur”

Kampçılık Nedir?

Aslında insanoğlunun tarih sahnesine çıkışıyla kamp varlığının başladığını söylesek yanlış olmaz. Tabii ki, bu yazıyı yazarken düşündüğümüz kamp, bir spor aktivitesi olan ülkemizde yeni yeni popülerleşen, temelde baraka veya çadır gibi araçlardan oluşturulan ve belirli bir zaman aralığında yapılan konaklama biçimi olacaktır.

Kampçılık, gerekli ekipmanlarla birlikte sporcuların doğal bir şekilde yola çıkması ya da daha önceden ayarlanmış alanlarda belli bir süre konaklaması olarak tanımlanabilir. Kampçılık tek başına yapılabildiği gibi dağcılık ve trekking gibi diğer sporlarla birlikte de yürütülebilir. Bazen günlerce ya da haftalarca süren parkurlarda çoğu sporcu, yanına kamp malzemelerini de alarak doğanın keyfini çıkarır.

“Kampçılık, özünde kırmızı benekli alabalığın yaylanın soğuk suyundaki özgürlüğüdür”

Balıklı Göl, Ambarlı Yaylası, Rize

Nasıl Yapılır?

Hem orman içinde hem de deniz veya göl kıyısında yapılabilen kampçılık, doğa ile iç içe olmak anlamına gelir. Yaptığım hiçbir kamptan zihnim rahatlamadan döndüğümü hatırlamıyorum. Zihni rahatlatıcı güzel bir aktivite olduğunu söyleyebilirim. Kampçılık zorluk derecesine göre belki fiziki olarak biraz yorucu olabilir.

Kamp malzemelerinin eksiksiz olarak temin edilmesi kamp yapmanın temelini oluşturur. Ekipman ve kıyafetler, değişen hava koşulları ve engebeli araziler dikkate alınarak hazırlanmalıdır. Yapılan yanlış seçimler, huzur bulmak için gittiğiniz bir kampı çekilmez hale getirebilir. Amaca uygun ekipman seçimi, kamp yapmanın ilk adımını oluşturur.

“Her Kampta Bir Fidan”

Kampçı için kampçılık, bir yaşam biçimidir. Kampçılık faaliyetinde bulunanların doğaya ve canlılara saygı duyması beklenir. Hayvanlara, bitkilere ve ağaçlara zarar verilmemesi ve ateş yakıldıysa mutlaka söndürülmesi gerektiği gibi bilgilerin kampçılar tarafından özümsenmesi şarttır. Uzun zaman önce aklıma gelen “Her Kampta Bir Fidan” düşüncesi, gün geçtikçe azalan yeşil alanlara şahit olunca diktiğim her fidanda mutluluğumu arttırıyor. Kim bilir belki bir gün her kampçı, yaptığı kamp sonrası doğaya teşekkür etmek için o alana bir fidan diker.

Doğa içinde fakat kamp tesislerinin dışında bir yerde kamp planladıysanız geceleri oraların gerçek sahiplerinin sizleri ziyaret edebileceğini tahmin etmelisiniz. Bu nedenle uyumadan önce yiyeceklerin kapalı bir yerde muhafaza edildiğinden emin olmalısınız. Koku yayacak artıkların kamp alanı etrafında bırakılmaması gerekir.

Sülüklü Göl, Mudurnu, Bolu

“Kamp yerinin seçimi önemlidir”

İlk kez kamp yapacaklar; çadır kurma, ateş yakma, yemek hazırlama ve kampı toplama aşamalarıyla ilgili temel becerileri mutlaka edinmelidir. Değişen hava koşulları göz ardı edilmemeli ve gidilen bölgenin iklimine uygun kıyafetler taşınmalıdır. Örneğin ağustos ayında Karadeniz yaylalarında kamp yapma planınız varsa gündüz güneşten yanıp gece soğuktan titreyebilirsiniz. Çok kalın kıyafetler yerine kat kat giyinmek, gün içinde değişen hava sıcaklıkları düşünüldüğünde daha sağlıklı olacaktır.

Kamp yerinin seçimi de büyük önem taşır. Bazı bölgelerde çeşitli hizmetler veren kamp alanları bulunur. Bu alanlar çadır ihtiyacını bile karşılayabilir. Ülkemizde bu tür hizmetlere daha çok denize yakın olan kamp alanlarında rastlanabilir. Dağlık alanlarda ise baraka tarzında konaklama yerlerini -Avrupa kadar yaygın olmasa da- bulmak mümkün. Kamp alanının bulunduğundan daha temiz bırakılması da kampçılık ilkelerinden biridir. 

“Kampçılık İçin Neler Gereklidir?”

Çadır:

Çadır seçiminde dayanıklılık, tasarım ve ölçüler dikkat edilmesi gereken noktaların başında gelir. Kamp kaç kişi ile ve hangi mevsimde yapılacaksa buna uygun bir çadır seçmek gerekir. Sizi yağmur, kar, rüzgâr gibi olumsuz hava koşullarından koruyacak çadırlar ve havalandırması olan çadırlar daha kullanışlıdır. Bu anlamda ihtiyaçlarınıza uygun çadırı tercih etmelisiniz.

Darlık Baraj Gölü, Şile, İstanbul

Kamp Matı:

Kampta kullanılacak malzemelerin en önemlilerinden biridir. Uyku tulumunuz ve zemin arasında bir izolasyon görevi üstlenir. Mat seçiminde de yine mevsim ve hava koşulları ilk önceliğiniz olmalı. Araç yanında kamp yapacaksanız ağırlıktan ziyade uyku konforunuzu düşünmelisiniz. Eğer sırt çantası ile kamp planlıyorsanız daha hafif bir kamp matı seçmelisiniz. Temel olarak şişme matlar ve köpük matlar olarak iki gruba ayrılır.

Uyku Tulumu:

Uyku tulumlarının hafif ve ısı kaybına yol açmayacak özellikte olması gerekir. Tulumlar kaz tüyü ya da sentetik dolgular kullanılarak üretilir. Kaz tüyünden yapılan uyku tulumları daha sıcak tutarken, sentetik olanlar daha hafiftir. Uyku tulumu seçiminde mevsim koşulları ve kamp süresi göz önünde bulundurulmalıdır.

Sırt Çantası:

Sırt çantaları farklı hacim (30L, 50L, 70L) ve tasarımlara sahiptir. Kampçılar, yanlarına alacakları ekipmanlara uygun genişlikte, dayanıklı, vücuduna uyan bir çanta almalıdır. Çanta, yağmur geçirmemelidir.

Yeme/İçme:

Uzun süreli kampçılık faaliyetlerinde kompakt tasarımlara sahip kamp ocakları büyük işlev görür. Makarna ya da bulgur gibi yiyecekler bu sayede kısa sürede pişirilebilir. Kampa uygun küçük kap ile çatal ve kaşık da kampçıların yanına alması gereken diğer aletler arasındadır. Kısa süreli kamplarda ise konserveler, atıştırmalık tatlılar, hazır yiyecek ve içecekler yeterli olacaktır. Araç yakınında kamp yapılacak yiyecek, içecek ve malzeme sınırlamasına gerek yoktur.

Benim tercihim de araç yanında kamp yapmak oluyor. Sanırım yeme içmeye biraz fazla önem veriyorum. Öyle ki bir kampta açık ateşte taş tepside (gresta) mısır ekmeği bir başka kampta toprak kapta güveç olabilir menüde.

Fener:

El ve kafa feneri özellikle geceleri mutlaka kullanılan kamp ekipmanlarının başında gelir. Fenerlerle dayanıklı piller de kampçıların yanlarına almayı unutmaması gereken malzemelerdir.

Kıyafetler:

Kalın kıyafetler yerine birkaç kat ince kıyafet giymek vücut ısısını koruyacaktır. Özellikle karla kaplı soğuk alanlarda yapılan kamplarda vücudun ısı dengesini korumaya yardımcı olan termal kumaşlardan yapılan içlik kullanılmalı. Eldiven, tozluk, çorap ve ayakkabılar da ısıyı muhafaza edecek özelliklere sahip olmalıdır. Islanma ihtimaline karşı yedek kıyafetler de sırt çantasında bulundurulmalıdır.

Diğer malzemeler:

İlk yardım çantası, çakı, pusula, düdük, güneş kremi, güneş gözlüğü, çöp poşeti, kibrit, çakmak, temizlik malzemeleri (Sabun, tuvalet kağıdı, havlu, ıslak mendil vs.) balta, kürek. Yapılacak kampın amacına göre çeşitlilik arttırılabilir.

Kamp Ne Zaman Yapılır?

Yeni başlayanlar için havaların ısınmaya başladığı ilkbahar mevsimi ve havalar soğumadan önceki sonbahar başları önerilebilir. Kamp, bir yaşam tarzı olduğundaysa her mevsim yapılabilir. Özellikle ekstrem sporlarla birlikte yapılacaksa bu sporlara uygun mevsimler kamp için daha idealdir. Yazın sahil kenarında kışın ise dağ eteklerinde kamp yapılabilir.

Kampta kalın, kampla kalın…

Bir kongrenin sosyal programı en az bilimsel programları kadar önemli ve değerlidir. Zira sosyal etkinliklerin ne kadar önemli olduğunu katılımcı sayıları ile çok net görmekteyiz. 

İki yıl aranın ardından 25-28 Kasım tarihleri arasında Antalya’da düzenlenen 7. Avrasya ve 17. Türkiye Acil Tıp Kongresi’nde “Umut Yükseliyor” sloganıyla güçlü bir sosyal program gerçekleştirdik. 

Aslında pandemi başından beri kongre yüzü görmemiş, bilime ve sosyal etkinliğe susamış arkadaşlar için buluşmak kaynaşmak bile büyük bir sosyal etkinlik olacaktı. Yine de işimizi şansa bırakamazdık! Her şeyi ile mükemmel olması gereken bir kongrede sosyal program da bir o kadar güçlü olmalıydı. 

Kongrenin mükemmel geçmesinde çok büyük emeği olan Kongre Başkanımız Prof. Dr. Süleyman Türedi, Kongre genel sekreterimiz Doç. Dr. Rıdvan Atilla, kongre sekreterlerimiz Doç. Dr. Müge Günalp Eneyli, Doç. Dr, Onur Karakayalı ve Uzm. Dr. Murat Çetin için günün kahramanları demek yanlış olmaz. Tabii ki sadece konuşmacılar ve düzenleme kurulundan oluşan bir kongre düşünülemez. Kongreyi kongre yapan katılımcılar, kongrenin istenilen etkiyi sağladığının göstergesi de katılımcı sayısıdır. Günübirlik katılımcılar haricinde 850’den fazla kişi ile Türkiye’de şu ana kadar yapılmış en kalabalık acil tıp kongrelerinden birine şahit olduk. 

5 dakika konuşalım panelleri, Umut yükseliyor konulu fotoğraf yarışması ödülleri, fuaye alanı gezisi sonrası form dolduranlar arasında yapılan çekiliş, ATAB söyleşileri, ünlü Türk tarihçi, akademisyen ve yazar İlber Ortaylı’nın video konferans ile katıldığı “Liberlikte Kadın Etkisi” panelimi dersin, basketbol oyuncusu ve eski Basketbol Federasyonu Başkanı Harun Erdenay ile söyleşi mi dersin, ayrıca TATD avukatlarından Av. Gonca Karakaptan ile fuaye alanında katılımcıların merak ettikleri hakkında konuştuk. Gel(e)meyenler çok pişman oldu çook…

Şimdi buradan okuyacaklarıyla muhtemelen daha çok pişman olup yıkılacaklar…

İlk gün muhteşem görsel bir şölen ile başladı… 

Kongrenin ilk gününde açılış muhteşem görsel videolarla başladı. Salon tıklım tıklım doluydu. Açılış konuşmaları devam ederken bir anda ışıklar kapandı. Herkes şokta, ilk kez bir açılış konuşmasında elektrikler kesiliyor. Herkes sus pus olmuşken en önden bir ses yükseldi. ‘’Böyle rezalet şey olamaz!!” diye ‘’Eyvahhh!!’’ dedi herkes… Tüm katılımcılarda büyük bir tedirgin hissi tabii ki. Sunucular şaşkın gözlerle en önde oturan düzenleme kurulunu kesiyor; tedirgin dakikaların sonunda birden en ön sıralardan bir kişi kalkıp İspanyolca şarkı söylemeye başladı. Herkes ne olduğunu anlamaya çalışırken olamaz, arka sıralarda akordeonlu ve gitarlı çalgıcılar ve yanlarında 2 kişi daha en öne gelip şarkıya eşlik ettiler. Evet, bu sürprizden sunucular dâhil kimsenin haberi yoktu. Yaklaşık 10 dakika süren, yabancı konuklarımız dahil herkesin hep birlikte eşlik ettiği müthiş İspanyolca ve Türkçe şarkılar herkesin mest olmasına yetti. 

İlk günün konuşmacıları arasında Acil Tıpta tüm Dünya’nın tanıdığı sevgili Judith TINTINALLI’nin de video konferans ile bağlanması bizleri çok mutlu etti. 

Daha bitmedi … İlk günün akşamında, Antalya Büyükşehir Belediyesi tarafından verilen “13’üncü Baş Öğretmen Atatürk Onur Ödülü” sahibi, araştırmacı gazeteci, şair ve yazar sevgili Sunay Akın konuğumuz oldu. Tarihi ve kültürel bilgileriyle salondakileri adeta kendine hayran bırakan Sunay Akın, Tıp kelimesinin kökeninden tutun da Mekteb-i Tıbbiye-i Şahane’ye, Cumhuriyet yıllarından günümüze uzanan hekimlerin tarihe dokunuşları konusunda bizleri harika bir yolculuğa çıkardı. Belki de, isimlerini ilk kez duyduğumuz birçok hekimin tarihteki önemini, salgınlarla nasıl mücadele ettiklerini anlattı. Katılamayanların çok şey kaçırdığı kesin … 

Gelelim ikinci güne …

İkinci gün tüm katılımcıları sosyal programa boğduğumuz gündü. Sabah henüz güneş doğmadan, TATDhayat çalışma grubunun sekreteri ve aynı zamanda Yoga eğitmeni olan Merve Ekşioğlu “kalp açıcı asanalar, dönüşümlü nefes, diyafram nefesi ve meditasyon” ile katılımcıların güne aktif ve dinç başlamasını sağladı. 

Öğle yemeğinden hemen önce bizleri çok güzel bir sürpriz bekliyordu. Türk millî eski basketbolcu ve eski Türkiye Basketbol Federasyonu Başkanı, “Pegasus” lakaplı Harun Erdenay bizlerle oldu. Harun Erdenay’a Pegasus lakabı eski basketbolcu, yorumcu ve köşe yazarı merhum İsmet Badem tarafından verilmiş. Harun Erdenay bizlerle olan sıcak sohbetinde belki birçoğumuzun bilmediği anılarından bahsetti. Mesela Fenerbahçe’de oynarken NBA’den teklif gelmiş. Gerek o günkü şartlar gerekse kontratındaki yükümlülükler nedeniyle teklifi değerlendirememiş. İbrahim Kutluay NBA takımlarından Seattle SuperSonics ile anlaştıktan sonra ilk Amerika yolculuğunda Harun Erdenay’ı da yanında götürmüş. Orda ilk antrenmana çıkarken koçundan izin alarak arkadaşının da katılmak istediğini söylüyor. Başta buna anlam veremeyen koç, antrenman sonunda Harun Erdenay’a hangi takımda oynadığını onu da takımda mutlaka görmek istediğini söylüyor ancak Harun Erdenay basketbolu bırakmak üzereyken gelen bu teklif güzel bir anı olarak kalıyor.  Harun Erdenay günümüz oyuncularından içinde en çok Furkan Korkmaz’ı kendisine benzetiyor. Zeljko Obradovic ile çalışma fırsatı yakalayamamış ancak geçmişe dönebilse mutlaka çalışmak isteyeceğinin altını çizdi. Erdenay ayrıca basketbolda takım doktorluğunun günümüze kadar geçen sürede çok geliştiğini, iyi bir basketbolcu olabilmenin önemli noktalarından birinin de kaliteli sağlık ekibi ile çalışmak olduğunu vurguladı. 

İkinci gün tüm toplantılar bitip akşam yemeği yendikten sonra herkes büyük salona akın etti. Ve o müthiş yarışma “Acil Tıpbu” yani Tıbbi Tabu oyunu başladı. Öğretim üyeleri, asistanlar ve uzmanlardan oluşan üç grubun kıyasıya mücadele ettiği yarışmada kazanan taraf uzmanlar oldu. Tabi anlatıcılar yarışma esnasında ekranda çıkan kelimeleri anlatmada zorlanmadılar dersek yalan olur. Düşünsenize “SCIWORA” kelimesini nasıl anlatırsınız. Yusuf Ali Altuncı hocamızın konstipayon kelimesini anlatışı tüm salonu kahkahaya boğmuştu ki; asistan grubundan Kürşat Gül’ün priapizm kelimesi ile ilgili betimlemeleri Yusuf Ali hocayı maalesef ki geride bıraktı. Tüm salon bu harika performansı ayakta alkışladı. Ama son gülen taraf uzmanlar oldu.

Dediğim gibi ikinci sosyal programın en tepe yaptığı gündü. Acil Tıpbu bittikten hemen sonra, “Karaoke” için gösteri salonuna geçildi. Profesyonel bir Karaoke ekibi ile birlikte 20’den fazla kliniğin müthiş performansları geceye renk kattı. Öğretim üyeleri, uzmanlar, asistanlar, Kongre sekreterleri, derneğimizin eski başkanlarının hatta ve hatta Avrupa Acil Tıp Derneği Başkanı Dr. Jim Connolly’nin dahi sahne aldığı müthiş gecede performanslar görmeye değerdi. 

Bu seneki TATD Akademi Üyeliği (FEMAT) Ödülünün sahibi Ayhan Özhasenekler hocamızın “Gülüm Benim” performansı değme sanatçılara taş çıkarttı. Tabi katılımcılarımızın çoğu amatör olduğundan genelde yanlarına arkadaşlarını da alıp kalabalık gruplar halinde çıktılar. Tek başına sahne almaya cesaret eden konuklarımızın sesi birbirinden güzeldi. Ama benim favorim Tepecik Acil Tıp Kliniği’nden Orkun Ünek’ti. O nasıl bir ses Allahım! Salon titredi desek yeridir. Sahneye hâkimiyeti, sürekli hareket halinde ama detone olmadan şarkıyı seslendirmesi harikaydı. Orkun’un performansı harikaydı ama bence karaokeyi müthiş kılan hocaların asistan ve uzmanlarla aynı sahnede dans edip aynı mikrofonla şarkı söylemeleri idi. Muhtemelen hocaların kendi asistan ve uzmanlarıyla bu kadar samimi ama aynı oranda da saygıyı koruduğu başka bir branş yoktur Türkiye’de. Herkes o kadar eğlendi ki karaoke, gece 00:00’da bitmesine rağmen hala şarkı söylemek isteyen gruplar, klinikler vardı … 

Ve tabii ki sona yavaş yavaş yaklaşıyoruz … (3. Gün)

Üçüncü gün yine Merve Ekşioğlu ile birlikte sahilde sabah yürüyüşü ile başladı. Maalesef ki havanın azizliğine uğradık ve yürüyüşümüzü yağmur yüzünde 25 dakika içerisinde bitirmek zorunda kaldık. Spor salonuna hafif bir streching ile sabah sporumuzu tamamladık. 

Herkesin en merak ettiği “Gala gecesi” gelip çattı. Ödüller sahiplerini bulacak, sonrasında Kuzeyin Oğlu Volkan Konak, sahneye çıkacak diye herkes çok heyecanlıydı. Bakmayın Kuzeyin Oğlu diye lakabı olduğuna bildiğiniz Anadolu çocuğu. Her yöreye ait şarkıları dur durak bilmeden seslendirdi. Bir taraftan horon tepilirken, öteki taraftan çifte telli oynamaktan parmaklar yoruldu. Halay kuyruklarının sonu gözükmüyordu. Hele hele içinde efe duyguları olanlar bir zeybek oynamış ki sormayın. Tam o esnada barkovizyona bu oyunu herkesten daha iyi oynayan Mustafa Kemal Atatürk’ün videosu yansıdı. Katılımcıları hüzünlü bir sevinç sardı. Eminim herkes içinden keşke bu oyunu Atamla karşılıklı oynayabilseydik diye geçirmiştir. 

Volkan Konak adrenalin ile ilgili bir anısından bahsederken; seyircilere (yani bizlere) sordu: Adrenalin nedir biri anlatabilir mi? En önlerden Ayhan Özhasenekler hocamız galada bile, eğitime tam destek vererek gerekli açıklamaları yaptı. Yaptığı açıklamalar özetle; “Adrenalin, doğru kullanıldığında kişiye cenneti, yanlış kullanıldığında ise cehennemi yaşatır!!” Gala gecesindeki tek sorun eğlencenin sabaha kadar olmayışıydı. 

Kapanış günü sosyal programdan fakir bir diyet … (4.Gün)

Son güne kongrenin bitiş hüznü hakimdi. Son saate bırakılan bir yarışma daha vardı. En fazla #eacem2021 hashtagı ile tweet atan kişiye Harun Erdenay imzalı basketbol topu verilecekti. Bu ödülün sahibi son anda inanılmaz bir atak yapıp beni sollayan Ömer Yusuf Erdurmuş oldu. Kendisini buradan tebrik ediyorum. İnşallah gözüm kalan topu patlamaz. 

Acile gönül vermiş sevgili arkadaşlarım! Anlatamadığım o kadar çok güzel anı topladık ki; hepsini kaleme almaya kalksam bütün BÜLTEN’i bana ayırmaları gerekirdi. 

Bir hikayeyi en iyi dinleyen veya okuyan değil yaşayan bilir.

Onun için siz siz olun şimdiden Kasım 2022 TATKON/WinFOCUS kongresine hazırlık yapın. 

Sağlıcakla kalın…

Birkaç hafta önce sevgili Ebru Akoğlu aradı ve kongredeki Harun Erdenay paneli hakkında bir yazı yazmamı istedi. İtiraf ediyorum arada bir mesaj çekerek hatırlatma da yaptı. Muhtemelen son güne kadar neden beklediğimi merak ediyordur. Hemen yanıtımı vereyim. 

Benim için Harun Erdenay sadece ülkenin geçmişindeki en önemli basketbol yıldızlarından biri değil. Çok daha fazlası!

Özellikle bir TATD kongresinde bu şansı bulmamızın anlamı benim için çok büyük. Bir basketbol maçına çıkmadan önce formamı giydiğimde hissettiğim heyecanı halen yeni formamı giyerek acil serviste çalıştığım her gün hissedebiliyorum.

Bir takımın parçası olabilmenin verdiği güven duygusu hayatımdan hiç çıkmadı. Dolayısıyla bu buluşmayı duygusal ifadeler kullanmadan anlatmakta oldukça zorlandım. Bu nedenle benim gibi hisseden tüm meslektaşlarım adına kongre organizasyon komitesine teşekkür ederek başlamak istiyorum. 

Cep telefonlarının olmadığı, internetin henüz ülkemizde kullanılamadığı, bizlerin haftalık ya da aylık dergilerden dünyayı takip ettiğimiz bir dönemde büyüdü benim kuşağım. TRT’de NBA maçları yeni yayınlanmaya başlamıştı ve maçları tekrardan izleme şansımız olmadığından gece uyanıp sabaha kadar izlerdik. Elinde basketbol topu ile saha saha dolaşan basketbol sevdalıları arasında havalı bir Reebok pump ya da Nike Air Jordan marka ayakkabı sahibi olabilmek çok özel bir durumdu. Türkiye’de basketbol sevgisinin yeni yeni yükselmeye başladığı yıllardı ve Murat Murathanoğlu’nun Amerikan aksanı ile maç anlatımı ve İsmet Badem ile atışmaları hepimizi mest ederdi. Henüz ülke takımlarımızın önemli bir başarısı yoktu.

İşte böyle bir dönemde bizlerin Türk basketbolunun yükselişine şahit olma şansımız oldu. Harun Erdenay nam-ı diğer ‘PEGASUS’ dönemin en iyi Türk basketbol oyuncularından biriydi ve ülkemize basketbolu sevdiren kuşağın en önemli temsilcilerindendi. Bu biraz eksik oldu sanırım, çoğumuz onu döneminin en iyisi olarak hatırlar. Yugoslavya’nın Avrupa basketbolunda zirvede olduğu o günlerde, Türkiye’de doğmuş ve yetişmiş yıldız basketbolcu sayısı oldukça azdı. Belki bu nedenle Harun Erdenay, İbrahim Kutluay, Ufuk Sarıca gibi isimlerin yeri hepimizde ayrıdır. O dönemde televizyon karşısında, Abdi İpekçi’de, Ayhan Şahenk Spor Salonu’nda çılgınca tezahürat yaptığımız günler az değildir.

Kendisini harika bir skorer şutör olmasının yanında atletik ve soğukkanlı tarzı ile hatırlarız çoğumuz. Fair-play kavramının henüz bilinmediği bir dönemde sahaların ahlaklı, rakiplerine saygılı ve örnek sporcusuydu. Çok sayıda kupa, lig şampiyonluğu ve sayı krallığı kazandı. Orhun Ene ile birlikte milli takımımıza liderlik etmelerini seyretmek, özellikle Türk basketbolunun 12 dev adamlarının Avrupa ikinciliğini kazanmalarının gururu ise hepimiz için çok özeldi. Basketbolu bıraktıktan sonra A Milli Takımında menejerlik ve Basketbol Federasyonu Başkanlığı yaptı. Milli takım menejeri olarak kazandığı 2010 Dünya şampiyonası ülkemiz basketbolunun uluslararası alandaki en büyük başarısıdır. 

Yıllarca hayranlıkla takip ettiğimiz Harun Erdenay’ı kongrede tanımamız ise ona olan sevgimizi kat kat artırdı. Gökyüzünden bir yıldız aramıza düştü ve biz onun içimizden biri olduğunu öğrendik, daha çok sevdik, daha çok hayran olduk. 

TATD kongrelerinde sürprizlere alışkın olmakla beraber, hepimiz bu davetin nasıl gerçekleştiğini merak ediyorduk. Ankara Üniversitesi Acil Tıp AD Başkanı Müge Günalp Eneyli hocamızın Harun Erdenay’ın çocukluk arkadaşı olduğunu öğrendiğimizde hepimiz çok şaşırdık.

Müge hocanın babası Gökhan Günalp FİBA hakemi olarak görev yapmış. Harun Erdenay’ın babası – bir başka basketbol efsanesi – olan Kemal Erdenay’ın da yakın arkadaşıymış. Dolayısıyla buluşma Müge Hoca ve Harun Erdenay’ın çocukluk anılarının paylaşılması ile başladı. Daha sonrasında Harun Erdenay’ın basketbol yılları hakkında ve tabi yakın zamanda yapılan Türkiye Basketbol Federasyonu Başkanlığı’na adaylığı, ülkemiz basketbolunun güncel durumu ve milli takımımız konusunda salondaki meraklı kalabalıkla karşılıklı konuşmalar konuğumuzun içten yanıtları ile keyif içerisinde devam etti. 

Birinci ağızdan dönemin basketbol yıldızlarını dinledik.  Harun Erdenay’ın İbrahim Kutluay ile Seattle Supersonics antrenmanına çıktığını ve herkesi kendine hayran bıraktığını öğrendik, eşinin bir hekim olduğunu duyunca şaşırdık, günümüz basketbol yıldızlarını tartıştık ve milli takımın geleceğini konuştuk. Biz basketbol tutkunları için ‘işin ustası’ ile basketbol konuşmak ve hayranı olduğumuz bir yıldız sporcu ile zaman geçirmek çok özeldi elbette.

Ülkemizin yıldız sporcularının en önemlilerinden birinin mütevazi tavrı, beyefendiliği ile içimizden biri olarak aramıza katılması ise ‘umut yükseliyor’ temalı kongrede bir saatliğine de olsa geçtiğimiz yılın tüm hüznünü, yorgunluğunu unutturan unutulmaz bir anıydı.

“Bahsedilen düzenlemenin yeni olduğunu sanmayın aslında 1987’de yürürlüğe girmiş”

Pandemi süreci boyunca “Sağlıkta Şiddet Yasası” olarak bahsedilen düzenleme, aslında 1987 senesinde yürürlüğe girmiş olan 3359 Sayılı “Sağlık Hizmetleri Temel Kanunu”nun 12. maddesine eklenen bazı cezai yaptırımlardır. 

“Sağlık personelini kasten yaralama tutuklanma sebebi”

12. maddenin ilk haline 2014 senesinde ekleme yapılmıştır. Getirilen yenilikle; sağlık kuruluşlarında çalışan personele karşı, görevleri sırasında veya görevleri sebebiyle “kasten yaralama suçu”nun işlenmesi tutuklama sebebi olarak düzenlenmiştir. 2018 yılında bu maddeye, “beyaz kod” konulu bülten yazımızda incelemiş olduğumuz bir düzenleme daha eklendi. 

“İfade vermek için karakola gitmek zorunda değilsiniz”

Tekrar bahsedecek olur isek; özel veya kamu sağlık kurum/kuruluşlarındaki personele karşı görevleri sebebi ile “kasten” işlenen tüm suçlarda, şüpheli, kolluk güçlerince yakalanarak savcı karşısına çıkarılmalıdır. Ayrıca müşteki, mağdur ya da tanık sağlık çalışanının ifadesi işyerinde alınmalıdır.

Konu ile ilgili son değişiklikler neler?

Nisan 2020’de yürürlüğe giren güncel değişikliklerde bu maddeye iki yeni fıkra eklendi. 

Biri saldırıya maruz kalan sağlık çalışanını, diğeri ise hasta haklarını korumaya yönelik görünüyor.

“Sağlık personeline karşı işlenen suçta %50 artırım”

Önce mağdur taraftan bahsetmek istiyorum; 

Özel ya da kamu ayırt etmeksizin tüm sağlık personeli ve yardımcı sağlık personeline karşı görev sebebiyle işlenen kasten yaralama, hakaret, tehdit, görevi yaptırmamak için direnme suçlarında, verilecek cezada yarı oranında artırım uygulanacağı yasal olarak kabul edilmiştir. Bu düzenlemede, verilecek cezanın ertelenmeyeceği belirtilmiştir ki bu ilginç bir yenilik, ancak kulağa geldiği kadar etkili değil. Çünkü erteleme dediğimiz şey, HAGB (hükmün açıklanmasının geri bırakılması) ile aynı şey değil. Onu da birazdan açıklayacağım.

“Özel kuruluşlardaki sağlık personelleri de kapsam içerisinde”

Ayrıca kamu görevlisi sıfatına sahip olmaması nedeniyle bazen kapsam dışında kalan özel sağlık kuruluşlarında çalışan personel de unutulmamış, aynı şekilde bu suçlara maruz kalması halinde, kamu görevlisi sayılacağı öngörülmüştür.

“Şiddet olayında şüpheliye sağlık bakımı hizmetini başka birinin yapması öneriliyor”

Fıkranın ikinci kısmına gelirsek, hasta hakları yönünden ise;

Şüpheli yahut şüphelinin yakınına, “aynı bakımı yapabilecek başka bir sağlık personeli tarafından bakılır” demek suretiyle koruma getirilmiştir. Bu maddeye, özellikle, saldırgan şahıs eğer ki hasta yakını ise, suçu olmadığı halde arada kalan hasta açısından önemli diyebiliriz. Ayrıca, saldırganın aynı mağdur sağlık çalışanına gelmesi halinde; o mağdurun artık haklı olarak objektif bakamayacağı ve o ruh haliyle bazı şeyleri gözden kaçırabileceği için, hukuki sorumluluğunun doğmasını da önleyecektir. 

“Red hakkı ile çelişki arasındaki ikilem”

Her ne kadar hekimin haklı durumlarda hastayı red hakkı olsada, bu düzenleme sayesinde çelişkiye yer bırakmaksızın muhatap olunması gerekmeyecektir.

“Şüpheli tutuklanıp, savcı ve hakim karşısına çıkarılmalı”

Şüphelinin tutuklanması meselesine gelince; yeni eklemeler sayesinde, eskiden karakolda ifade verip serbest kalan şahsın, artık emniyetteki ifadesiyle yetinilemeyeceği, devamında adliyeye sevk edilerek savcı ve sorgu hakimi karşısına çıkarılması gerekliliği söz konusu.

“Bu konuda maalesef ki ciddi bir baskı oluşturmak şart”

Ne yazık ki günümüzde hala, sosyal medya/kamuoyu baskısı oluşmadan veya mağdur avukatı olayı takiben emniyete gidip de yasa böyle demiyor diye ısrar etmediği sürece, bu müjdelenen(!) değişikliğin uygulandığını görmedim.

Peki ertelenme kararı HAGB ile aynı anlama mı geliyor?

Son söyleyeceğimi en başta belirteyim: HAYIR

Erteleme cezanın ertelenmesi, HAGB (Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması) ise infazın ertelenmesidir. İkisi hukuken farklı anlamlara gelir. Basit bir şekilde açıklamam gerekirse; HAGB’de 5 yıl boyunca herhangi bir suç işlememesi halinde sanık, o suçu hiç işlememiş kabul ediliyor. Erteleme kararında ise; sanık, hakim tarafından uygun görülen belli bir sürede ve bazı yaptırımlarla cezaevi dışında cezasını çekiyor.

“Erteleme HAGB’den daha büyük bir yaptırım aslında”

Erteleme kararı; velayet/vesayet hakları, memuriyet vb haklar üzerinde sonuç doğurabilme özelliği ile, HAGB’ye göre daha büyük bir yaptırım olarak kabul edilir. Yeni değişiklikte bahsedilen erteleme, cezanın ertelenmesidir. Oysaki, sağlık çalışanlarına saldıran bu şahıslar yönünden erteleme yerine HAGB uygulamasının kaldırılması gerçekten büyük değişiklik yaratırdı. Malumunuz, sanığın sicili temizse “nasıl olsa bir anlamı yok” bakış açısıyla fail cesaret buluyor, mağdur ise umutsuzluğa kapılıyor, bence bu konu üzerine eğilmek gerçekten faydalı olurdu. 

Mevcut yasal düzenlemenin yetersiz kaldığı noktalar mevcut. Caydırıcı özellikleri söz konusu. Ne var ki, mevcut olan da keyfi olarak uygulanmayınca hiçbir caydırıcılığı kalmıyor. 

“Caydırıcılık için yeterli uygulama gerekir”

Eğer ki, yasa tersini öngördüğü halde; sağlık personelini tehdit eden şahıs savcılığa sevk edilmeyip yarım saat sonra elini kolunu sallayarak hastaneye dönüyor, doktorun karşısına çıkıyorsa; sağlık personelinin ifadesi işyerinde alınmıyor ertesi gün ısrar kıyamet karakola çağırılıyorsa; saldırgan, personeli yaraladığında yasa tutuklanmasını öngördüğü halde serbest bırakılıyorsa; verilen kararda HAGB uygulanıyor ise yasalar ne için var? 

“İş yine başa düşüyor!”

Kanayan yara haline gelmiş böylesi önemli bir konuda, haklarınızı bilmeniz çok önemli. Bu konuda mevcut yasanın koruyuculuğundan faydalanmak için iş başa düşüyor; şüpheli hakkında gerekli işlemlerin yapılması için biz hukukçuların, ifadenizin işyerinizde alınması için de siz sağlık personelinin ısrarcı davranması gerekiyor. 

Aksi halde, yasa ne kadar koruyucu olursa olsun, uygulanmadıktan sonra aynı tas aynı hamam.

Öncelikle bilmeyenler için kısaca kendimden bahsedeyim. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi mezunu olup, gerçek anlamda mesleği ve Acil Tıbbı, Bakırköy Sadi Konuk EA Hastanesi’ndeki asistanlığım sırasında öğrendim. Sonrasında mecburi hizmet, devlet, özel sektör derken şu an, bazen kendim de şaşırsam da İsveç’in Helsingborg adındaki şehrinde mesleğe devam ediyorum.

“Neden İsveç?”

Neden olmasın? Açıkçası bu soru burada da en çok duyduğum sorulardan. Asistanlığım döneminde defalarca ertelediğim “Observership” planımı, “lanet olsun” dediğim klasik bir mecburi hizmet gecesinde hayata geçirmeye karar vermem ile başladı herşey. Observerlık için şu anda da çalışmakta olduğum hastaneden kabul edilip, Observer programının son gününde ise iş teklifi almam nedeniyle kolları sıvayıp dil öğrenmeye başladım. “Neden İsveç’te observerlık?” sorusu ise bu yazının sınırlarını zorlar… Belki başka bir yazıya…

“Dil öğrenmek”

Açıkçası iş teklifi alana kadar meselenin bu kadar ciddiye bineceğini çok da zannetmiyordum. Lakin iş teklifi aldığım için kurum içi tayin istemek ya da bavulumla kapılarına gidip “Ben geldim!” demem de yetmezdi (bir ara bunu da yapmayı düşündüm gerçi). Peki nasıl olacaktı bu iş? Observerlık sürecini İngilizce ile halletsem de gereken en önemli şart C1 seviyesinde (en üst seviye:C2) bir İsveççe idi. Ve bu dili hayatınızın geri kalan kısmında mesleğinizi icra ederken kullanacağınızı düşünürseniz nasıl bir dil öğrenme süreci olması gerektiğini tahmin edebilirsiniz.

“Sınavlar sınavlar sınavlar…”

Kâğıt kürek işleri tamam… Dil de öğrenildi… Sırada ise tıbbi yeterlilik kısmı var. Avrupa’da birçok ülkede şart olarak genel tıbbi bilginin ölçüldüğü teorik ve pratik 2 aşamalı sınavları da geçmeniz gerekiyor. Buraya kadar hiçbir detayı vermeden kısaca bahsettiğim süreçler ülkeden ülkeye ufak farklılıklar gösterse de temel olarak aynı mantıkta ilerliyor. Sırasıyla: Doktor olduğunu kanıtla (kâğıt-kürek işleri), dili öğren (C1 sınavını geç) ve tıbbi yeterlilik (yine sınav) …

Ve eğer bütün bu aşamaları geçtiyseniz tebrikler! Artık o ülkede iş aramaya başlayabilirsiniz… En azından İsveç için kabaca böyle.

Yola Çıkmadan “Egolarını ve öz güvenini yavaşça yere bırak”

Dünyanın hastasını bakan, defalarca kritik girişimler yapmış, sayısız CPR’a imzasını atmış olan sen, bu şaşalı geçmişinin herhangi bir öneminin olmadığı bu ülkeye ya da Avrupa’ya hoş gelmiş oldun. Buraya kadarki bu uzun girizgahın amacı az da olsa bu sürecin maddi, manevi ve psikolojik arka planına dair bir fikri uyandırabilmek. Çünkü bundan sonrası egolarının ve öz güveninin bir miktar daha zedelendiği bambaşka bir süreç… Ama iş ortamımdan konuşmadan önce “Turistik” Avrupa ile “normal” Avrupa arasındaki farkı vurgulamakta fayda var. Keza Avrupa’da çalışmak denince “başkalarının düşündüğü” ile “gerçekte olan” arasındaki fark anlamlı. Her gün bir müzesini gezdiğin, meşhur bir heykelin önünde selfie çektiğin, kahvesini içip, güzel bir caddesinde yürüyüş yaptığın, anılarındaki Avrupa’dan ziyade artık orası senin yaşamak için çalıştığın bir yer. Yaklaşık 50-70 m2 büyüklüğündeki bir evde, temizlikçi/bakıcı “lüksü” olmayan, çamaşır günü için çamaşırhaneden sıra alan sıradan bir Avrupalısın. Sıradan bir Avrupalısın çünkü bu bahsettiğim şeyler burada orta-üst gelir sınıfı için gayet normal koşullar. Asgari ücret ile ortalama bir doktor maaşı arasında yaklaşık 1000-2000 Euro fark olduğunu ve ortalama bir ev kirasının da 1000 Euro olduğunu göz önüne alırsak çok da garipsemeye gerek yok. Lakin Türkiye’deki mevcut koşullarını bırakıp yeni “maceralara” atılmak isteyenlerin bu konuları araştırmadan veya hesap kitap yapmadan bu yola girmemesi önerilir. (Kanıt Düzeyi A-Öneri düzeyi Sınıf 1)

Artık yazının asıl kaleme alınma konusuna girmeliyim. Ama bir şekilde tüm bu süreçlerin birbiri ile alakalı olduğu gerçeği de göz ardı edilemeyeceği için bazı ön bilgilendirmeleri yaparak başlamak istedim. Bundan sonraki kısımda ise biraz daha spesifik olmaya çalışacağım. Lakin yazacaklarım İsveç özelinde olup, diğer Avrupa ülkeleri ile farklılıklar barındıracağını belirterek devam ediyorum.

Uzmanlığımız Kabul Oluyor mu?

Evet kabul oluyor. Fakat hemen değil! Uzmanlığının kabul olabilmesi için toplamda MİNİMUM 1,5 seneyi bulan ve bir nevi asistanlık benzeri bir süreçten geçmek gerekiyor. Bu sürenin ilk 6 ayı tıbbi lisansının onaylanması için bir süpervizör eşliğinde çalıştığın kalan kısmı ise tıbbi uzmanlık lisansının onaylanması için o klinikte asistan olarak geçirmen gereken süreden oluşuyor.

İsveç’te Acil Tıp Var mı?

Var. Bağımsız bir uzmanlık dalı olarak 2015 yılında kabul edildi. Bu yüzden halen diğer branşların etkisi hâkim. (Bknz. Hava yolu için yoğun bakımın aranması…) Fakat diğer bir açıdan Acil Tıp uzmanı sayısının henüz yeterli düzeyde olmamasından ötürü “Acil Tıp” iş olanakları açısından diğer branşlara oranla daha avantajlı.  Yani tabi ki garantisi yok ama acilci isen iş bulursun.

Çalışma Saatleri ve vardiyalar

Haftalık çalışma saatleri 40-45 saat arasında değişiyor. 24 saat nöbet ya da gün aşırı nöbet YOK. İstesen de tutamazsın. 3 tarz şift mevcut. Kabaca gündüz (08:00-16:30), akşam (14:00-22:00) ve de gece (20:00-08:00). Gündüz ve akşam vardiyalarının 30 dakikası devir için, 45 dakika-1 saatlik bölümü ise okuma/çalışma veya araştırma için ayrılıyor. Gece nöbetleri, haftasonları veya tatil günleri daha fazla katsayı ile çarpıldığı için oluşan fazla mesainin bir bölümü tatil günü olarak, bir bölümü de para olarak sana iade ediliyor.

Hasta Bakımı ve Temel İşleyiş

Her ne kadar Acil Tıp Eğitimimizi uluslararası öneriler ekseninde alsak da bunun pratikteki yansıması o ülkenin koşullarına göre farklılıklar içerebiliyor. Lakin asistanlığının veya uzmanlığının çoğu günü kriz koşullarında geçmiş benim gibi bir acil tıpçı için gerçek anlamda krizin hemen hemen hiç yaşanmadığı yeni bir ülkede mesleğini icra etmeye çalışmak kulağa hoş gelse de zorlayıcı idi. Söz gelimi BT/MR okuyabilmemden ziyade vertigo ile gelen bir hastada görüntüleme yapmadan santral nedeni dışlayabilme becerim daha kritik bir öneme sahip.  Çok iyi santral kateter takmak yerine artrosentez yapıp septik artrit tanısı koyabilmek daha elzem… Konsültanlarla yapılan tartışmalarda edindiğim ikna becerilerimi veya cevvalliğimin artık bir önemi yok. Tam tersine hastanın yatış endikasyonu var ise başka kimseye sormadan yatırabilirim. Fakat hastanın acilde ve veya serviste alması gereken tedaviyi, kontrol tetkiklerini, kronik hastalıkları nedeniyle alması gereken ilaçları düzenleyebilmek gerekiyor.  Uçana kaçana antibiyotik yazmamdansa, DVT tanısı koyduğum hastanın 3-6 aylık antikoagülan tedavisini Kalp damar cerrahisine ya da Kardiyolojiye danışmadan planlayabilmeliyim. Bu örnekler çoğaltılabilir. Asistanlığımız süresinde zaten almış olduğumuz tüm bu bilgi/becerilerinden bazıları mevcut koşullar, imkanlar veya gerekliliklerden ötürü geri planda kalabiliyor, bazıları ise daha öne geçebiliyor. Ama ülke dışına çıkıldığında senden beklenen şey, günü kurtarman veya kahraman olman değil tam tersine kitabına uygun davranman.

Kaç Hasta Geliyor?

Yeterince… Burada nitelik nicelik tartışması söz konusu aslında biraz da. Ortalama bir sayı vermek İsveç’in diğer bölgelerini bilmediğim için mümkün değil. Ama bir acil tıp doktoru saat başına 1-2 hasta bakıyor dersem abartmış olmam diye düşünüyorum. Gerçekten de Türkiye’deki meslektaşlarım için çok komik bir rakam olsa da bu sayının arkasında yatan bazı niteliksel özelliklerden bahsetmeliyim. Öncelikle Türkiye’de “yeşil” dediğimiz hasta toplamı burada acile gelmiyor. Gelse de triaj hekimi ya da çoğunlukla triaj hemşiresi tarafından ilgili birinci basamağa ya da eve yönlendiriliyor. İçeri gelen hastaların veya ambulans ile gelenlerin hepsi sarı/kırmızı sınıfına dahil hastalar. Bu hastaların muayenesinin yapılmadan önce çoğunlukla geçmiş dönem hasta dosyaları doktor tarafından inceleniyor ve gerekli notlar alınıyor. Hasta ile bu sırada bir hemşire çoktan buluşmuş oluyor ve vitalleri ile beraber hastayı size sunuyor. Hastayı muayene ederken sizden istenen detaylı ve eksiksiz bir muayene yapmanız (geçmiş öykü, alerjileri, mevcut ilaçları vs. vs. ). Sonrasında tetkik ve tedaviyi planlıyorsunuz.  Nihayet hasta muayenesi bittikten sonra hastadan edindiğiniz tüm bilgileri dosyalamanız gerekiyor. Bunun için mikrofon benzeri bir aparat yardımıyla hasta dosyasını ses kaydıyla bilgisayarda oluşturuyorsunuz. Ve tüm bu süreçler hastanın durumunun ne kadar kritik olduğuna bağlı olarak olması gerekenden daha uzun sürebiliyor.

Şiddet, şikâyet?

Bu başlıkla ilgili yazacak çok bir şeyim yok. Şu ana kadar (2 sene) ne bir şiddet olayı yaşadım ne de tanık oldum. Sadece doktora değil insanların birbirlerine karşı saygılı olmasının tabii ki de bunda payı çok büyük. Hastaya gerekli zamanı ayırıp, muayene-tetkik ve tedavi sonrası gerekli bilgilendirmenin yapılabildiği koşullarda hasta memnuniyeti arttığı gibi tıbbi hata oranı da düşük seyrediyor doğal olarak. Buna bağlı olarak şikayetler de az oluyor. Fakat şikâyet konusu ise bizde algılandığından biraz daha farklı. Şikayetlerin ele alınma şekli daha çok mevcut sıkıntının tekrarlanmaması için neler yapılabileceği üzerine. Şayet birini kasten öldürmediniz veya sakat bırakmadınız ise mesleki yaşantınızı derinden etkileyecek bir problem yaşamanız düşük bir olasılık. Dava, Malpraktis, Sigorta vs. kelimelere halen yabancılar ve umarım uzun bir süre daha böyle devam eder…

Peki mutlu muyum?

Daha önceden observerlık yapmış olmanın verdiği tecrübe nedeni ile neyle karşılaşacağımı bilmek açıkçası büyük bir avantaj olmuştu. Bu sayede kendimi zihnen az da olsa hazırlayabilme şansım oldu. Ve hiçbir adım amiyane tabir ile “PAT” diye hallolmadığı için hazırlık süreci sindire sindire ilerledi. Tüm bunlar ötesinde mutlu olup olmamak ne beklediğiniz ile alakalı. Kendi adıma mesleki önceliğim güvenlik, huzur ve sağlıklı koşullarda çalışmak olduğu için ve mevcut koşullar bunu sağladığı için mutluyum. Mesleki tatmin, dostlarım, ailem, “Rule Out”, gece yarısı lahmacunları ve nöbet ertesi aktiviteleri ise özlediğim, yerini kolay kolay dolduramayacağım eksikler olarak söyleyebilirim.

Son Söz…

Tavsiye vermeyi seven biri olmadığım gibi haddime de düşmez lakin bu ve benzeri kararların üzerine iyice düşünülmesi gerekiyor. Belli bir yaştan sonra yaşadığın şehri değiştirmek bile yeterince kritik bir karar olabiliyorken, bunu ülke bazında yapmak ciddi cesaret isteyen bir iş. Yine de insanoğlu doğası gereği macerayı seviyor, yeni arayışlara yelken açıyor.  Buna değip değmeyeceği ise son kertede size bağlı.

Umarım aklında yurtdışında çalışma planı olan meslektaşlarıma en azından İsveç’e dair fikir verebilmişimdir. Şimdilik hoşçakalın. Daha güvenli, sağlıklı ve huzurlu günlerde tekrardan karşılaşmak ümidiyle…

İçinde bulunduğumuz pandemi sürecinde fedakarca görevlerini yerine getirmeye çalışan sağlık çalışanlarına karşı yapılan şiddetin her türlüsünün artık bitmesini diliyoruz.

Şiddet sonrası görevine devam eden meslektaşlarımıza her türlü hukuki destegi vermeye hazır ve her zaman yanlarında olduğumuzu kamuoyuna saygıyla duyururuz.

Türkiye Acil Tıp Derneği
Yönetim Kurulu

Bu süreçte dünya genelinde pek çok ülkeye yardımlarını ulaştıran Philips Vakfı, Philips Türkiye iş birliği ve Türkiye Acil Tıp Derneği’nin yönlendirmesiyle hastanelerin acil servislerine mobil ultrason ürünlerini bağışladı. Ultrason cihazları ambulanslar, hastaneler ve acil servisler de dahil olmak üzere çeşitli alanlarda, akciğerde COVID-19’dan kaynaklanan görüntü değişikliklerinin tespit edilebilmesi veya olası kardiyak komplikasyonlar için tarama yapmak, hastalığın sürecini tespit etmek ve izlemek için kullanılıyor. Bu sayede, sağlık çalışanları virüse maruz kalan hastaları daha kolay bir şekilde izleyerek, hastalara daha iyi bakım sağlayabiliyor.

Philips Türkiye CEO’su Haluk Karabatak: “İnsanı işin merkezine alan lider bir sağlık teknoloji şirketi olarak, geliştirdiğimiz inovatif ürün ve hizmetlerimiz ile tüketicilerimizin her zaman yanındayız. Tüm dünyanın da savaştığı COVID-19 ile mücadele kapsamında sağlık profesyonellerini desteklemek bizi gururlandırdı. Sağlık sistemini desteklemenin ne kadar önemli olduğu biliyoruz ve bu konudaki sorumluluğumuzun farkındayız. Türkiye Acil Tıp Derneği’nin iş birliği ile ihtiyaç duyan hastanelere mobil ultrason ürünümüzü ulaştırarak, COVID-19 mücadelesine desteğimizi sürdürüyoruz. Bu doğrultuda iş birlikleri için hem Philips Vakfı’na hem de Türkiye Acil Tıp Derneği’ne çok teşekkür ederim” dedi.

Türkiye Acil Tıp Derneği Genel Sekreteri Doç. Dr. Bülent Erbil: “Tüm dünyada olduğu gibi Türkiye’de de mücadele ettiğimiz COVID-19 için en başından beri tüm sağlık çalışanları ile omuz omuza çalışıyoruz. Biliyoruz ki her hastanenin kapasitesi, insan kaynağı ve teknik olanakları birbirinden farklı. Philips Vakfı ve Philips Türkiye tarafından yapılan teknolojik tıbbi cihaz bağışı bu noktada değerli olmuştur. Hastanelerin acil servislerine destek olan Philips Vakfı ve Philips’e teşekkür ediyorum” dedi.

Yine Dünya genelinde APC ve submission fee almadan Open Access olarak yayınlanan Acil Tıp dergileri içinde en yüksek impact faktöre sahip dergi ünvanını da aldı.

Açık bilim anlayışıyla, büyük bir özveri ile yayın hayatını sürdüren Turkish Journal of Emergency Medicine’ı ve derginin Editörler Kurulu başta olmak üzere bu başarıda emeği olan herkesi tebrik ediyoruz.